Birleşik Krallık’a vize ile gelen çoğu kişi, başvuru sırasında Immigration Health Surcharge (IHS) adı verilen bir sağlık ücreti öder. Bu ücretin ne işe yaradığı, neyi kapsayıp neyi kapsamadığı ve NHS erişimini nasıl sağladığı yeni gelenlerin sık sorduğu konulardandır. Kafa karışıklığının kaynağı genellikle şudur: IHS bir erişim hakkıdır, bir “her şey dahil” paketi değildir.
IHS nedir?
IHS, vize başvurusu sırasında peşin olarak ödenen bir sağlık katkı payıdır. Bu ödemeyi yaptığınızda, oturum süreniz boyunca NHS’e büyük ölçüde ücretsiz erişim hakkı kazanırsınız; tıpkı Birleşik Krallık’ta yaşayan diğer kişiler gibi. Mantığı basittir: vergi ödeyerek NHS’i finanse eden yerleşiklerin yanına, vize ile gelenler de bu katkı payıyla eklenir. Bu yüzden IHS ödedikten sonra elde ettiğiniz konum “ayrıcalıklı” değil, “herkesle aynı” konumdur. IHS’in güncel tutarları ve kimlerin muaf olduğu hakkında ayrıntılı bilgi için IHS nedir yazımıza bakabilirsiniz.
IHS ödersem NHS tamamen ücretsiz mi?
IHS ödemek, GP muayenesi ve hastane tedavisi gibi hizmetlere ücretsiz erişim sağlar. Ancak IHS, NHS’in normalde herkesten aldığı bazı sabit ücretleri kapsamaz. Örneğin İngiltere’de reçeteli ilaç, diş tedavisi ve bazı göz hizmetleri için, herkes gibi siz de sabit ücret ödersiniz. Bunlar size özel ek ücretler değildir; İngiltere’de yaşayan herkes için aynıdır ve muafiyet koşulları da herkes için aynı işler. Bu ücretleri NHS reçete, diş ve göz ücretleri yazımızda ayrıntılandırdık.
IHS ödedim ama GP’ye kaydolmam gerekir mi?
Evet. IHS ödemeniz NHS erişim hakkınızı verir, ancak hizmeti kullanabilmek için yine de bir GP’ye kaydolmanız gerekir. IHS ile kayıt iki ayrı adımdır: biri ücret, diğeri hizmete erişimin ilk basamağıdır. Sırasıyla şöyle ilerler:
- Vize başvurusu sırasında IHS’i ödersiniz. Bu, NHS’i kullanma hakkınızı doğurur.
- Ülkeye yerleştiğinizde adresinize yakın bir GP muayenehanesine (surgery) kaydolursunuz. Kayıt ücretsizdir ve ayrı bir belge gerektirmez.
- Kayıt tamamlandığında NHS numaranız (NHS number) verilir ve randevu alabilir, sevk ve reçete alabilirsiniz.
Ayrıntılar GP kaydı yazımızda. Sistemin bütününü İngiltere Sağlık Sistemi (NHS) Rehberi yazımızda bulabilirsiniz.
Kısa süreli ziyaretçiler
Turist veya kısa süreli ziyaretçi olarak gelenler genellikle IHS ödemez ve bazı NHS hizmetleri için ücretlendirilebilir. Acil servis ve bazı bulaşıcı hastalık tedavileri gibi hizmetler ise ziyaretçiler için de erişilebilirdir. Uzun süreli oturanlar için IHS, bu belirsizliği ortadan kaldırır: hangi hizmetin faturalandırılacağını düşünmek yerine, yerleşiklerle aynı kurallara tabi olursunuz.
Sık yapılan hatalar
- “IHS ödedim, reçete de bedavadır” sanmak. Reçete ve diş ücretleri IHS’ten bağımsızdır ve herkes için geçerlidir.
- IHS ödedim diye GP kaydını ertelemek. Ödeme hak verir, kayıt hizmete kapıyı açar. Kayıt yapılmadan randevu alınmaz.
- Muafiyetleri kontrol etmemek. Reçete ve diş ücretlerinde yaş ve durum bazlı muafiyetler siz vize sahibi olsanız da geçerlidir.
Önemli hatırlatma
Bu yazı resmî bir hukuki tavsiye değildir. IHS tutarları ve NHS kapsamı zaman zaman güncellenir. Kendi durumunuz için GOV.UK ve NHS.uk kaynaklarını kontrol etmeniz önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
IHS ödersem NHS’i ücretsiz mi kullanırım?
IHS, GP ve hastane tedavisi gibi hizmetlere ücretsiz erişim sağlar. Ancak reçete, diş ve bazı göz hizmetleri için herkes gibi sabit ücret ödemeye devam edersiniz.
IHS ödedim, ayrıca GP’ye kaydolmalı mıyım?
Evet. IHS erişim hakkı verir, fakat hizmeti kullanmak için ayrıca bir GP muayenehanesine kaydolmanız gerekir. GP kaydı ücretsizdir.
IHS tutarı ne kadar?
IHS genellikle yıllık olarak hesaplanır ve vize türüne göre değişir. Güncel tutarlar için IHS nedir yazımızı ve GOV.UK kaynaklarını inceleyebilirsiniz.
Turist olarak gelen bir yakınım hastalanırsa ne olur?
Kısa süreli ziyaretçiler genellikle IHS ödemez ve bazı NHS hizmetleri için ücretlendirilebilir. Acil servis ve bazı bulaşıcı hastalık tedavileri ziyaretçiler için de erişilebilirdir.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir; sağlık durumunuz için GP’nize veya NHS 111’e başvurun.