Birleşik Krallık’ta çocuk bakımı (childcare) pahalı olabilir, ancak devlet okul öncesi çocuklar için önemli bir ücretsiz destek sunar. Bu destekleri bilmek, çalışan Türk aileler için ciddi bir tasarruftur.
İki farklı destek türü
Ücretsiz erken eğitim ve kreş desteği ikiye ayrılır: tüm ailelere açık evrensel destek ve çalışan ailelere yönelik daha geniş destek. Hangisinden yararlanacağınız çalışma durumunuza ve gelirinize bağlıdır.
Ayrımın mantığı şudur: evrensel destek çocuğun erken eğitim hakkıdır, gelire bakılmaz. Çalışan ailelere yönelik destek ise ebeveynlerin işte kalabilmesi içindir; bu yüzden uygunluk koşulları vardır ve başvuru gerektirir.
Tüm çocuklar için 15 saat
3-4 yaş arası tüm çocuklar, ailenin gelirine veya çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın, haftada 15 saat ücretsiz erken eğitimden yararlanabilir. Bu hak, çocuğun 3 yaşını doldurmasını takip eden dönemde başlar ve yılın 38 haftası boyunca geçerlidir.
“Takip eden dönem” ifadesi önemlidir: hak, çocuk 3 yaşına bastığı gün değil, o tarihten sonraki eğitim döneminin başında devreye girer.
Çalışan aileler için 30 saat
Çalışan aileler için destek daha geniştir. Uygun ailelerde, çocuk 9 aylıktan itibaren haftada 30 saate kadar ücretsiz çocuk bakımından yararlanabilir. Uygunluk için genel olarak şu koşullar aranır:
- Anne ve baba (veya tek ebeveyn) belirli bir asgari kazancın üzerinde çalışıyor olmalı.
- Ebeveynlerin her birinin yıllık geliri 100.000 sterlinin altında olmalı.
Bu destek de yılın 38 haftası boyunca geçerlidir. Yıl geneline yayıldığında haftalık saat daha düşük olabilir; sağlayıcınızla planlamak faydalıdır.
Gelir koşulu iki yönlüdür: hem alt eşik (asgari kazancın üzerinde çalışmak) hem üst sınır (100.000 sterlin) vardır. Çift ebeveynli ailelerde koşulu ikisinin de karşılaması beklenir.
Nasıl başvurulur?
Çalışan aileler için 30 saatlik destek, devletin online childcare hesabı üzerinden başvuruyla alınır. Başvuru sonrası size bir kod verilir; bu kodu kayıtlı bir kreşe veya bakım sağlayıcısına iletirsiniz. Belirli dönemlerde başvurunuzu yenilemeniz (reconfirm) gerekir. Son tarihler önemlidir; örneğin ocak döneminde başlamak için genellikle bir önceki 31 Aralık’a kadar başvurmak gerekir. Sıralama pratikte şöyle işler:
- Devletin online childcare hesabını açıp uygunluk başvurusunu yapın.
- Aldığınız kodu kayıtlı sağlayıcıya iletin ve saatlerin başlangıcını birlikte planlayın.
- Sağlayıcı kodu doğrular; ücretsiz saatler dönem başında devreye girer.
- Yenileme (reconfirm) hatırlatmalarını takip edin.
Kayıtlı sağlayıcı şartı
Ücretsiz saatler yalnızca kayıtlı (registered) bir sağlayıcıda kullanılabilir: kayıtlı bir kreş (nursery), oyun grubu (playscheme) veya okul. Kayıtsız bakım için bu destek geçerli değildir. Anlaşmadan önce sağlayıcıya kayıtlı olup olmadığını sorun.
Sık yapılan hatalar
- Son başvuru tarihini kaçırmak. Geç kalırsanız destek bir sonraki döneme kayar.
- Yenilemeyi (reconfirm) unutmak. Uygunluk kalıcı değildir, belirli aralıklarla teyit edilir.
- Kayıtsız bir sağlayıcıyla anlaşmak. Ücretsiz saatler yalnızca kayıtlı sağlayıcılarda geçerlidir.
- 38 hafta kuralını atlamak. Saatleri yılın tamamına yayarsanız haftalık saat düşer.
Önemli hatırlatma
Kreş destekleri, uygunluk koşulları ve saatler zaman zaman güncellenir ve İngiltere (England) için geçerlidir; İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da düzenlemeler farklıdır. Okul çağındaki çocuklar için çocuğunuzu okula kaydettirmek yazımıza, eğitimin geneli için İngiltere Eğitim Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kimler ücretsiz kreşten yararlanabilir?
3-4 yaş arası tüm çocuklar gelir durumuna bakılmaksızın haftada 15 saat ücretsiz erken eğitimden yararlanır. Çalışan aileler ise çocuk 9 aylıktan itibaren haftada 30 saate kadar destek alabilir.
30 saatlik destek için gelir sınırı var mı?
Evet. Genel olarak her ebeveynin yıllık gelirinin 100.000 sterlinin altında olması ve belirli bir asgari kazancın üzerinde çalışıyor olması gerekir.
Ücretsiz saatler yılın tamamında geçerli mi?
Ücretsiz saatler yılın 38 haftası boyunca geçerlidir. Yıl geneline yayarsanız haftalık saat daha düşük olabilir.
Nasıl başvururum?
Çalışan aileler için 30 saatlik destek, devletin online childcare hesabı üzerinden başvuruyla alınır. Başvuru sonrası aldığınız kodu kayıtlı sağlayıcınıza iletirsiniz. Başvuru son tarihlerine dikkat edin.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, resmi tavsiye değildir; kesin bilgi için gov.uk, belediyeniz ve ilgili okul/üniversiteyi esas alın.