Bank of England baş ekonomisti Huw Pill, enflasyonu kontrol altında tutmak için faiz oranlarının artırılması gerekeceğini söyledi. BBC’nin Walescast programında önümüzdeki yıl faizlerin yükselmesi gerekip gerekmeyeceği sorulduğunda Pill, “Kısa cevap: evet” dedi ve ekonominin arz kapasitesinin bir miktar üzerinde çalıştırılmasından endişe duyduğunu ekledi.
Komitede şu an durum ne?
Bank Rate (politika faizi) şu anda yüzde 3,75 seviyesinde. Pill, Para Politikası Komitesi’nin (Monetary Policy Committee, MPC) son iki toplantısında faizin yüzde 4’e çıkarılması yönünde oy kullandı. Nisan toplantısında bu yönde oy veren tek üyeydi; Haziran’da ise Megan Greene de kendisine katıldı.
Yani şu an için faiz artışı komitede azınlık görüşü. Ancak azınlığın iki kişiye çıkmış olması, yönün tartışıldığını gösteriyor. Komitenin bir sonraki faiz kararı 30 Temmuz’da açıklanacak.
Türkiye’den gelenler için ne anlama geliyor?
Faiz kararı soyut bir ekonomi haberi gibi görünse de, İngiltere’de yaşayan bir hanenin bütçesine üç ayrı yerden dokunur.
Mortgage ödemeleri. Değişken faizli (tracker veya standard variable rate) bir mortgage kullanıyorsanız, Bank Rate’teki bir artış ödemenize doğrudan ve hızlı yansır. Sabit faizli (fixed) bir mortgage’ınız varsa, sabit dönem sürdüğü sürece ödemeniz değişmez; etkiyi yenileme (remortgage) sırasında hissedersiniz. Sabit döneminizin bitiş tarihini bilmek bu yüzden önemlidir.
Kira. Yeni gelenlerin çoğu ev sahibi değil kiracıdır, dolayısıyla mortgage’dan doğrudan etkilenmez. Ancak landlord’ların (ev sahibi) finansman maliyeti artarsa bu genellikle kira taleplerine yansır. Kira artışı koşullarının sözleşmenizde net yazılı olması bu yüzden önemlidir; Ev Kiralama Rehberi sayfamızda tenancy sözleşmesinde nelere bakmanız gerektiğini açıkladık.
Kredi ve birikim. Yüksek faiz, kredi kartı ve tüketici kredisi maliyetini artırırken, birikim hesaplarının getirisini yükseltebilir. İngiltere’de yeni bir mali hayat kuruyorsanız, bu dengeyi bilerek karar vermek gerekir. National Insurance, tax code, banka hesabı gibi temel mali adımlar için Vergi ve Finans Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Ne yapmalısınız?
30 Temmuz kararını beklerken yapılabilecek üç somut şey var:
- Mortgage’ınızın türünü ve sabit döneminizin bitiş tarihini netleştirin. Sabit dönemi biten bir mortgage, yeni faiz ortamına göre fiyatlanır. Bu tarihi bilmiyorsanız, ödemenizin ne zaman değişebileceğini de bilmiyorsunuz demektir.
- Kira sözleşmenizdeki artış maddesini okuyun. Kira artışının hangi koşullarda ve ne sıklıkta yapılabileceği tenancy sözleşmenizde yazar. Sürpriz bir artış talebiyle karşılaşmadan önce bu maddeyi bilin.
- Tax code’unuzu kontrol edin. Faizden bağımsız ama aynı derecede önemli: yanlış bir tax code yüzünden fazla vergi ödeyip fark etmemek yaygın bir durumdur. Bordronuzdaki (payslip) kodu kontrol edin; fazla ödeme varsa HMRC’den iade alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bank Rate şu anda kaç?
Bank Rate yüzde 3,75 seviyesinde. Huw Pill son iki MPC toplantısında bunun yüzde 4’e çıkarılması yönünde oy kullandı.
Bir sonraki faiz kararı ne zaman?
Para Politikası Komitesi’nin (MPC) bir sonraki faiz kararı 30 Temmuz’da açıklanacak.
Faiz artarsa sabit faizli mortgage’ım etkilenir mi?
Sabit dönem devam ettiği sürece ödemeniz değişmez. Etki, sabit döneminiz bitip yeni bir anlaşmaya geçtiğinizde (remortgage) ortaya çıkar. Bu yüzden sabit döneminizin bitiş tarihini takviminize işlemek faydalıdır.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, mali tavsiye değildir; kesin bilgi için ilgili resmi kuruma veya yetkili bir danışmana başvurun.
Kaynak: BBC Business: orijinal haber