Mayıs ayında Londra’daki Ulusal Nöroloji ve Nöroşirürji Hastanesi’nde, dünya çapında bir ilk olan yapay zekâ destekli bir beyin tümörü ameliyatı başarıyla gerçekleştirildi. Sağlık yetkilileri, bu ameliyatın 48 yaşındaki Rhys Hibbert’in görme yetisini kurtardığını belirtti. Ameliyatın detayları, Hibbert’in iyileşme süreci tamamlanana kadar gizli tutuldu. Cerrahi ekip, ameliyat sırasında tam kontrole sahipti ancak yapay zekâ sistemi canlı kamera görüntülerini analiz ederek cerrahlara hangi anatomik yapıları kaçınmaları gerektiği konusunda yardımcı oldu.
Ameliyatta kullanılan yapay zekâ teknolojisi, beyin içindeki önemli yapıları renk kodlarıyla ayırt ederek cerrahların bunları güvenli bir şekilde tanımlamalarını sağladı. Bu teknoloji daha önce araştırma aracı olarak kullanılmışken, bu operasyon ilk kez bir hasta üzerinde uygulandı. Ameliyat sırasında Hibbert’in hipofiz bezine yakın 11 mm’lik bir tümör çıkartıldı. Yanlış bir hareketin körlük veya felç gibi ciddi sonuçlara yol açabileceği bir bölgede başarıyla gerçekleştirildi. Hibbert, ameliyat sonrası kısa sürede gözlük veya baston kullanmadan yürüyebildiğini ifade etti.
Yapay Zekâ Destekli Cerrahi Yenilikler
Yapay zekâ teknolojisinin cerrahi süreçlere entegrasyonu, cerrahların işini kolaylaştırarak hasta bakımını iyileştirme potansiyeline sahiptir. Dr. Sophia Bano, UCL’de robotik ve yapay zekâ konusunda doçent olarak görev yapmakta ve bu sistemin teknik liderliğini üstlenmiştir. Bano, “Bu sistem, yüzlerce cerrahi videodan öğrenerek bir cerrahın yıllarca karşılaşacağı geniş bir cerrahi örnek yelpazesine maruz kalmıştır” dedi. Yapay zekâ, kritik anatomiyi, cerrahi aletleri ve dokular arasındaki etkileşimleri gerçek zamanlı olarak tanıyarak cerrahı destekler.
Ameliyat, Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü (NIHR) tarafından bir klinik deneme kapsamında finanse edildi. Prof. Mike Lewis, bu “öncü ameliyatın” ileri düzey yapay zekânın cerrahları desteklemenin ve hasta bakımını iyileştirmenin potansiyelini vurguladığını belirtti. Hibbert’in ameliyat öncesi semptomları, 2024’teki tanısından bu yana kötüleşmiş, ciddi hormon dengesizlikleri ve görme sorunlarını içermekteydi. Ameliyat edilmediği takdirde, görme kaybı yaşaması kaçınılmazdı.
Türkiye’den Gelenler İçin Ne Anlama Geliyor?
İngiltere’ye yeni gelen Türk topluluğu için NHS sistemi, sağlık hizmetlerine erişimin anahtarıdır. NHS rehberimizde de belirtildiği gibi, İngiltere’de sağlık hizmetine erişimin ilk adımı bir GP’ye (aile hekimi) kaydolmaktır. Bu kayıt, sağlık sistemine giriş kapınız olup reçeteler, uzman doktorlara sevkler ve çeşitli testler için gereklidir. Ameliyat gibi özel sağlık hizmetleri genellikle NHS kapsamına girmekte ve kullanım anında ücretsiz sunulmaktadır.
Yapay zekânın sağlık sistemine entegrasyonu, gelecekte farklı tedavi seçeneklerinde de kullanılabileceği anlamına gelir. İngiltere’de sağlık hizmetlerinden faydalanmak isteyenlerin, NHS sistemine kaydolmaları ve sistemin işleyişini anlamaları önemlidir. Sağlık alanındaki bu tür yenilikler, özellikle kritik ve karmaşık ameliyatlar için umut verici gelişmeler sunmakta. NHS hakkında daha fazla bilgi için İngiltere Sağlık ve NHS Rehberi‘ni ziyaret edebilirsiniz.
Ne Yapmalısınız?
- GP’ye kaydolun. İngiltere’ye yeni geldiyseniz, hemen bir GP’ye kaydolarak sağlık sistemine erişim sağlayın. Kaydolmak için yakınınızdaki GP pratiklerini nhs.uk üzerinden bulun ve formu doldurun.
- Sağlık sigortanızı kontrol edin. Eğer vize başvurusu sırasında IHS (Immigration Health Surcharge) ödediyseniz, NHS hizmetlerinden genel olarak faydalanabilirsiniz ancak reçete gibi bazı hizmetler için ödeme yapmanız gerekebilir.
- Doğru sağlık hizmetini seçin. Küçük sağlık sorunları için eczanelere, devam eden sağlık sorunları için GP’ye ve acil durumlar için A&E’ye başvurun. Acil olmayan durumlarda 111’i arayarak yönlendirme alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Vizem yeni başladı, hemen GP’ye kaydolabilir miyim?
Evet. Ülkeye yerleştiğinizde GP’ye kaydolabilirsiniz. Kayıt ücretsizdir ve uzun bir ikamet süresi gerektirmez.
Adres kanıtım yok, kaydımı reddedebilirler mi?
Birçok GP pratik, adres veya kimlik belgesi olmadan da kayıt yapmak zorundadır. Reddedilirseniz, başka bir pratik deneyebilirsiniz.
Gece aniden hastalanırsam ne yaparım?
Hayati tehlike varsa 999’u arayın veya A&E’ye gidin. Emin değilseniz, 24 saat hizmet veren NHS 111’i arayın.
IHS ödedim, her şey ücretsiz mi?
IHS, NHS’i genel olarak kullanma hakkı verir ancak reçete gibi bazı hizmetler için standart ücretler geçerlidir.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, resmi tavsiye değildir; kesin bilgi için ilgili resmi kuruma başvurun.
Kaynak: Guardian UK: orijinal haber