Birleşik Krallık’ta ev kiralamak, Türkiye’deki süreçten bazı önemli farklar taşır. Özellikle depozito kuralları ve ödenmesi gereken kalemler yasalarla net biçimde sınırlandırılmıştır. Bu yazıda kiralama sürecini ve deposit kurallarını adım adım anlatıyoruz.
Kiralama süreci nasıl işler?
Ev arayışı genellikle online ilan siteleri veya emlakçılar (letting agents) üzerinden yürür. Beğendiğiniz bir evi tutmak istediğinizde süreç şöyle ilerler: önce holding deposit ile ev sizin adınıza ayrılır, ardından referans ve belge kontrolü yapılır, son olarak sözleşme imzalanır ve depozito ile ilk kira ödenir.
Holding deposit (ön kapora)
Bir evi tutmak için ödenen ön kaporaya holding deposit denir ve yasal olarak en fazla bir haftalık kira olabilir. Bu ödeme, ev sahibinin evi başkasına vermeden sizin başvurunuzu değerlendirmesini sağlar. Sözleşme imzalanırsa bu tutar genellikle kira veya depozitodan düşülür.
Depozito (deposit) sınırı
Kiralama depozitosu, kiracının verdiği en büyük teminattır ve iade edilebilir. 2019 Tenant Fees Act şu sınırları koyar:
- Yıllık kira 50.000 sterlinin altında: depozito en fazla 5 haftalık kira.
- Yıllık kira 50.000 sterlin ve üzerinde: depozito en fazla 6 haftalık kira.
Bu sınırların üzerinde depozito istemek yasal değildir. Ayrıca yasa, çoğu ek ücreti (referans ücreti, sözleşme ücreti gibi) yasaklar.
Depozito koruması
Ev sahibi, aldığı depozitoyu yasal olarak devlet onaylı bir depozito koruma programına (deposit protection scheme) yatırmak zorundadır. Bu, kiralama bittiğinde depozitonuzun haksız yere alıkonulmasını önler. Sözleşme başında depozitonuzun hangi programda korunduğuna dair bilgi almanız gerekir.
Kiralama başında ödenenler
Uygulamada sözleşme başında genellikle şunları ödersiniz: depozito (en fazla 5 haftalık kira) ve peşin ilk ay kirası. Yani taşınma anında elinizde yaklaşık iki aylık kiraya denk bir bütçe bulunması gerekir. Bunu yaşam maliyeti planlamanıza dahil etmeniz faydalıdır.
Önemli hatırlatma
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve resmî bir hukuki tavsiye değildir. Kurallar zaman zaman güncellenir. Depozito veya ücret konusunda tereddüt yaşarsanız Citizens Advice gibi kurumlardan ücretsiz destek alabilirsiniz. Kiracı haklarınız için kiracı hakları yazımıza, genel bilgi için konut ve kiralama rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Depozito en fazla ne kadar olabilir?
Yıllık kira 50.000 sterlinin altındaysa depozito en fazla 5 haftalık kira, 50.000 sterlin ve üzerindeyse en fazla 6 haftalık kiradır.
Holding deposit nedir?
Bir evi tutmak için ödenen ön kaporadır ve en fazla bir haftalık kira olabilir. Sözleşme imzalanırsa genellikle kira veya depozitodan düşülür.
Emlakçı benden referans ücreti isteyebilir mi?
Hayır. 2019 Tenant Fees Act, referans ücreti gibi çoğu ek ücreti yasaklar. Yalnızca izin verilen ödemeler (depozito, kira, belirli koşullarda geç ödeme gibi) istenebilir.
Depozitom güvende mi?
Evet. Ev sahibi depozitonuzu devlet onaylı bir depozito koruma programına yatırmak zorundadır. Bu bilgiyi sözleşme başında talep etmelisiniz.