İngiltere’de maaşınızdan vergi PAYE ile otomatik kesiliyorsa, “beyanname benim işim değil” diye düşünmek kolaydır. Oysa yıllardır burada yaşayan pek çok kişi farkında olmadan Self Assessment kapsamına girer: Türkiye’deki daireden gelen kira, ikinci bir işten alınan ödeme, internetten yapılan satış ya da evdeki Child Benefit. Bu rehber, 2025/26 vergi yılı için kimin beyanname vermesi gerektiğini, son tarihleri ve gecikme cezalarını anlatır.
Self Assessment nedir?
Self Assessment, HMRC’nin maaş bordrosu dışında kalan gelirleri vergilendirme yöntemidir. İşvereniniz maaşınızdan vergiyi ve National Insurance’ı PAYE sistemiyle keser; bu gelir için genellikle ayrıca beyanname gerekmez. Beyanname, PAYE’nin göremediği gelirler için istenir. Bu yüzden tam zamanlı çalışan biri de beyanname vermek zorunda kalabilir; ikisi birbirini dışlamaz.
Kimler beyanname vermek zorunda?
2025/26 vergi yılı 6 Nisan 2025’te başladı, 5 Nisan 2026’da bitti. Bu dönemde aşağıdakilerden biri geçerliyse beyanname vermeniz gerekir:
- Serbest çalışma (sole trader): masraflar düşülmeden önceki kazancınız £1.000’i aştıysa.
- Ortaklık: bir business partnership’te ortaksanız.
- Capital Gains Tax: değer kazanmış bir varlığı satıp vergi doğduysa.
- High Income Child Benefit Charge: bu yükümlülük doğduysa ve PAYE üzerinden tahsil edilmiyorsa.
- Off-payroll çalışıp öğrenci ya da lisansüstü kredi geri ödemesi yapıyorsanız.
Bunların yanında, vergisi kaynağında kesilmemiş gelirler de beyan gerektirir: kira geliri, bahşiş ve komisyon, mevduat faizi, temettü ve yatırım gelirleri, yurt dışı geliri, ve İngiltere dışında yaşıyorsanız İngiltere kaynaklı gelirler.
Child Benefit alıyorsanız gelir eşiğine dikkat
High Income Child Benefit Charge, hanedeki yüksek gelirli kişinin düzeltilmiş net geliri (adjusted net income) £60.000‘i aştığında devreye girer. £60.000 ile £80.000 arasında aldığınız Child Benefit’in bir kısmını geri ödersiniz: eşiği aşan her £200 için %1 oranında. Gelir £80.000 ve üzerindeyse tamamını geri ödersiniz. Düzeltilmiş net gelir hesabına mevduat faizi ve temettü de girer, emeklilik katkısı ve Gift Aid gibi bazı kalemler ise düşülür. Bu yüzden maaşınız eşiğin altında görünse bile toplam gelir eşiği aşabilir.
Türkiye’deki geliriniz: en sık atlanan kalem
İngiltere’de vergi mükellefi (UK resident) iseniz kural nettir: yurt dışı gelirinizden de normalde İngiltere’de vergi ödersiniz. Bu, buradaki Türk topluluğunda en sık gözden kaçan kalemdir, çünkü para Türkiye’de kalır ve İngiltere’ye hiç gelmez. Gelirin buraya transfer edilmemiş olması, beyan yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- Türkiye’deki daireden kira: mülk de kiracı da Türkiye’de olsa gelir beyana tabidir. Yurt dışı mülk geliri, İngiltere’deki mülk gelirinden ayrı hesaplanır.
- Türk bankasındaki mevduat faizi: faiz oranlarının yüksek olduğu dönemlerde bu tutar hızla büyür ve tek başına eşiği aşabilir.
- Türkiye’deki bir işten veya serbest çalışmadan gelir, temettü ve diğer yatırım getirileri.
Mülk gelirinde küçük bir istisna vardır: İngiltere ve yurt dışındaki mülklerinizden gelen brüt tahsilatın toplamı yılda £1.000 veya altındaysa property allowance uygulanabilir ve bu geliri HMRC’ye bildirmeniz gerekmez. Tutar bunun üzerindeyse beyan zorunludur.
Aynı gelirden iki ülkede birden vergi ödemek zorunda kalmazsınız. İki ülke arasındaki anlaşma bunu düzenler; ödediğiniz vergi için mahsup (double taxation relief) talep edebilir, gerektiğinde HMRC’den ikametgâh belgesi (certificate of residence) isteyebilirsiniz. Ayrıntı için Türkiye-İngiltere Çifte Vergilendirme Anlaşması yazımıza, mükellefiyetinizden emin değilseniz Statutory Residence Test yazımıza bakın.
Son tarihler: 2025/26 vergi yılı
- 5 Ekim 2026: ilk kez beyanname verecekseniz HMRC’ye kaydolma son tarihi. Geç kalırsanız ceza doğabilir. Kayıttan sonra size UTR (Unique Taxpayer Reference) numarası verilir.
- 31 Ekim 2026, 23:59: kâğıt beyanname son tarihi.
- 31 Ocak 2027, 23:59: online beyanname son tarihi ve tahakkuk eden verginin ödeme tarihi.
- 31 Temmuz: taksitli ödeme (payments on account) yapıyorsanız ikinci taksit tarihi.
Pratikte en kritik tarih 5 Ekim’dir. UTR numarası hemen üretilmez ve süreç birkaç hafta alabilir; ocak sonunu beklemek, beyanname hazır olsa bile sizi numarasız bırakabilir. Kayıt için gov.uk/register-for-self-assessment sayfasını kullanın.
Geç kalırsanız cezalar nasıl işler?
Beyanname ve ödeme cezaları birbirinden ayrı işler; ikisini aynı anda ödemek zorunda kalabilirsiniz.
- Beyannamede gecikme: son tarihi geçtiğinizde £100 sabit ceza, vergi borcunuz çıkmasa bile. Üç ay sonra günlük £10, en fazla £900. Altı ay sonra verginin %5’i veya £300 (hangisi büyükse). On iki ay sonra bir %5 veya £300 daha.
- Ödemede gecikme: 30 gün, 6 ay ve 12 ay noktalarında ödenmemiş verginin %5’i oranında ayrı cezalar, ayrıca işleyen faiz.
Borcu tek seferde ödeyemeyecekseniz, ceza birikmesini beklemek yerine HMRC ile taksitlendirme konuşmak daha ucuza gelir.
Making Tax Digital: 6 Nisan 2026’da başladı
Serbest çalışanlar ve kira geliri olanlar için düzen değişti. 6 Nisan 2026’dan itibaren, serbest çalışma ve mülk gelirlerinin toplamı £50.000‘in üzerinde olanlar Making Tax Digital for Income Tax kapsamındadır. Bu kişiler kayıtlarını HMRC’nin tanıdığı bir yazılımda dijital tutar ve yıl içinde üç ayda bir özet gönderir. Bunlar ek beyanname değildir ve yıllık beyannamenin yerini almaz.
Eşik kademeli iner: 2025/26 yılı geliri £30.000’in üzerinde olanlar 6 Nisan 2027’den, £20.000’in üzerinde olanlar 6 Nisan 2028’den itibaren kapsama girer. Nisan 2026’da başlayanlar için ilk 12 ay boyunca geç üç aylık gönderimlere ceza puanı işlenmeyeceği açıklandı. Kapsamdaysanız HMRC size bunu bildiren bir mektup göndermiş olmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Maaşlıyım ve vergim PAYE ile kesiliyor. Yine de beyanname verir miyim?
Verebilirsiniz. PAYE yalnızca maaşınızı kapsar. Kira, mevduat faizi, temettü, yurt dışı geliri ya da serbest çalışma gibi PAYE dışında kalan bir geliriniz varsa, tam zamanlı çalışıyor olmanız beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Türkiye’deki kiramın vergisini Türkiye’de ödüyorum. Burada tekrar mı ödeyeceğim?
Geliri burada beyan etmeniz gerekir, ancak aynı gelirden iki kez vergi ödemeniz beklenmez. İki ülke arasındaki çifte vergilendirme anlaşması kapsamında, Türkiye’de ödediğiniz vergi için mahsup talep edebilirsiniz. Beyan etmemek ile mahsup talep etmek farklı şeylerdir; ikincisi ancak beyan ederseniz mümkündür.
Vergi borcum çıkmayacaksa beyanname vermesem olur mu?
Hayır. Beyanname yükümlülüğü doğmuşsa, sonuçta ödenecek vergi sıfır çıksa bile beyannameyi vermeniz gerekir. £100’lük ilk gecikme cezası borç olmasa da uygulanır.
UTR numaram yok, nereden alırım?
UTR, Self Assessment’a kaydolduğunuzda verilir. gov.uk üzerindeki kayıt hizmetini kullanın ve 5 Ekim son tarihini bekletmeyin, çünkü numaranın size ulaşması zaman alır.
İnternetten ikinci el eşya satıyorum, bu da beyana girer mi?
Kendi kullandığınız eşyaları elden çıkarmak genellikle ticaret sayılmaz. Ancak satmak amacıyla düzenli alıp satıyorsanız bu serbest çalışma sayılabilir; masraflar düşülmeden önceki yıllık kazanç £1.000’i aşıyorsa beyanname gerekir.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, vergi danışmanlığı değildir. Kendi durumunuz için güncel kurallar ve tutarlar her zaman gov.uk/self-assessment-tax-returns üzerinden doğrulanmalı; karmaşık durumlarda yetkili bir muhasebeci veya vergi danışmanına başvurun.