Birleşik Krallık’a yeni taşınan Türk vatandaşlarının kiralama sürecinde karşılaştığı en büyük engellerden biri, ülkede henüz bir kredi geçmişinin (credit history) olmamasıdır. Ev sahipleri ve emlakçılar kiracının güvenilirliğini ölçmek için bu geçmişe bakar; ancak geçmişinizin olmaması ev kiralamayı imkansız kılmaz. Engel, kimliğinizle değil, sistemin sizi henüz tanımıyor olmasıyla ilgilidir. Çözüm de buradan çıkar: sistemin göremediği güveni başka belgelerle görünür kılmak.
Kredi geçmişi neden isteniyor?
Ev sahipleri, kiracının kirayı düzenli ödeyebileceğinden emin olmak ister. Bunun için genellikle bir referans kontrolü (referencing) yapılır; bu kontrol gelir durumunu, önceki kiralama geçmişini ve kredi kaydını içerir. Türkiye’deki kredi geçmişiniz İngiltere’ye taşınmadığı için, ülkeye ilk geldiğinizde bu kayıt boştur.
Kritik nokta şudur: referencing sonucunda karşı taraf “kötü kayıt” değil, “kayıt yok” görür. Bu, kötü bir siciliniz olduğu anlamına gelmez. Dolayısıyla başvuru dosyanızın işi, boş kutuyu doldurmak değil, ödeme gücünüzü başka yollardan kanıtlamaktır.
Kredi geçmişi olmadan ev kiralama yolları
- Kefil (guarantor): İngiltere’de yaşayan ve gelir koşulunu karşılayan bir kişi kefil olarak gösterilebilir. Kefil, kira ödenmezse sorumluluğu üstlenir. En yaygın çözümdür, çünkü riski karşı taraf açısından tamamen ortadan kaldırır.
- Peşin kira: Bazı ev sahipleri, birkaç aylık kiranın peşin ödenmesi durumunda kredi geçmişi olmadan da kiralamaya açıktır.
- İşveren referansı: Bir işiniz varsa, işvereninizden gelir ve iş durumunuzu teyit eden bir mektup sürecin önünü açar.
- Kefil hizmetleri: Ücretli bazı şirketler, uygun kiracılar için kefil rolü üstlenebilir.
Başvuru dosyanızı önceden hazırlayın
Kredi geçmişi olmayan bir başvuru, eksiksiz bir dosyayla çok daha hızlı ilerler. Evi gördükten sonra belge toplamaya başlarsanız, ev genellikle sizden önce başvuran birine gider. Şu sırayı izleyin:
- Gelir kanıtınızı hazırlayın: iş sözleşmesi, maaş bordroları veya işveren mektubu.
- Kefil olacak kişiyle önceden konuşun ve onun da gelir belgelerini hazır tutmasını isteyin.
- Right to Rent kontrolü için eVisa hesabınızdan share code alın; bu, tüm kiracılara uygulanan standart bir adımdır.
- Bir UK banka hesabı açın; kira ödemelerinin izlenebilir olması iki tarafı da korur.
- Durumunuzu görüşmede açıkça anlatın. Ülkeye yeni geldiğiniz için kaydınızın boş olduğunu baştan söylemek, sonradan çıkan bir sürprizden iyidir.
Kredi geçmişinizi zamanla oluşturmak
Uzun vadede kendi kredi geçmişinizi oluşturmak, gelecekteki kiralamaları ve başvuruları kolaylaştırır. Bunun için: seçmen kütüğüne (electoral register) kaydolun, faturaları düzenli ve zamanında ödeyin, bir UK banka hesabı açın ve hesabınızı sorumlu kullanın. Bu adımlar tek tek küçük görünür, ancak hepsi aynı işe yarar: adınızı ve adresinizi sistemde tutarlı bir kayda dönüştürür. Banka hesabı açma adımlarını İngiltere’de banka hesabı açma yazımızda anlattık.
Sık yapılan hatalar
- Aciliyet baskısıyla fazladan ödeme yapmak. Kredi geçmişi olmadığınızı fırsat bilen bazı kişiler haksız ek ödemeler talep edebilir. Depozito ve holding deposit sınırlarını (5 hafta ve 1 hafta) unutmayın; üzerindeki talepler yasal değildir. Ayrıntı için ev kiralama ve deposit yazımıza bakın.
- Peşin ödeme yaptığınız için sözleşmeyi atlamak. Peşin kira, yazılı sözleşme ve depozito korumasının yerine geçmez.
- Nakit ödeyip makbuz almamak. Ödemelerinizin kaydı, ilerideki kredi geçmişinizin de temelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’deki kredi geçmişim İngiltere’de geçerli mi?
Hayır. Kredi geçmişi ülkeler arasında taşınmaz. İngiltere’de sıfırdan bir credit history oluşturmaya başlarsınız.
Kredi geçmişim yokken nasıl ev kiralarım?
En yaygın yol bir kefil (guarantor) göstermektir. Ayrıca birkaç aylık kirayı peşin ödemek veya işveren referansı sunmak da çözüm olabilir.
Kefil bulamazsam ne yaparım?
Ücretli kefil hizmetleri sunan şirketler bir seçenektir. İşveren referansı ve peşin kira da karşı tarafın riskini azalttığı için kabul görebilir.
Kredi geçmişimi nasıl oluştururum?
Seçmen kütüğüne kaydolarak, faturaları zamanında ödeyerek ve bir UK banka hesabını sorumlu kullanarak kredi geçmişinizi zamanla güçlendirebilirsiniz. Kiralama sürecinin geneli için İngiltere Ev Kiralama Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; kesin bilgi için gov.uk/private-renting sayfasına veya ücretsiz danışmanlık için Citizens Advice’a başvurun.